આદર્શ લિવર (ઉચ્ચાલન) ની રચના અને કાર્ય સમજાવો અને બળની મોમેન્ટનો સિદ્ધાંત પણ સમજાવો.

(N/A) આદર્શ લિવર એ નગણ્ય દળ ધરાવતો એક હલકો સળિયો છે જે તેની લંબાઈ પરના એક બિંદુએ ધરી પર ફરે છે. આ બિંદુને આધારબિંદુ (fulcrum) કહેવામાં આવે છે. લિવર એ યાંત્રિક સંતુલનમાં રહેલી એક સિસ્ટમ છે.
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,બે બળો $\overrightarrow{F}_{1}$ અને $\overrightarrow{F}_{2}$ જે એકબીજાને સમાંતર અને લિવરને લંબ છે,તે આધારબિંદુથી અનુક્રમે $d_{1}$ અને $d_{2}$ અંતરે લિવર પર કાર્ય કરે છે.
ધારો કે $\overrightarrow{R}$ એ આધારબિંદુ પર ટેકાની પ્રતિક્રિયા છે. $\overrightarrow{R}$ એ બળો $\overrightarrow{F}_{1}$ અને $\overrightarrow{F}_{2}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં કાર્ય કરે છે.
ઉપરની દિશામાં લાગતા બળોને ધન અને નીચેની દિશામાં લાગતા બળોને ઋણ ગણવામાં આવે છે.
સ્થાનંતરિત સંતુલન માટે:
$R - F_{1} - F_{2} = 0$
$\therefore R = F_{1} + F_{2}$
લિવર બળ $F_{1}$ એ ઉઠાવવાનું વજન છે. તેને લોડ કહેવામાં આવે છે અને આધારબિંદુથી તેનું અંતર $d_{1}$ ને લોડ આર્મ કહેવામાં આવે છે.
બળ $F_{2}$ એ લોડને ઉઠાવવા માટે લગાડવામાં આવતો પ્રયત્ન (effort) છે,અને આધારબિંદુથી પ્રયત્નનું અંતર $d_{2}$ એ એફર્ટ આર્મ છે.
ભ્રમણીય સંતુલન માટે,આધારબિંદુની આસપાસ ટોર્કનો સરવાળો શૂન્ય હોવો જોઈએ. બળની મોમેન્ટ $\tau = d \times F$ છે (કારણ કે $\theta = 90^{\circ}$,$\sin 90^{\circ} = 1$).
ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશાની મોમેન્ટને ધન અને ઘડિયાળના કાંટાની દિશાની મોમેન્ટને ઋણ લેતા:
$d_{1} F_{1} - d_{2} F_{2} = 0$
$\therefore d_{1} F_{1} = d_{2} F_{2}$
આનો અર્થ એ છે કે: $\text{Load arm} \times \text{Load} = \text{Effort arm} \times \text{Effort}$.
આ સમીકરણ લિવર માટે મોમેન્ટના સિદ્ધાંતને વ્યક્ત કરે છે.